در حاشيهء شرح مطالع ، تركيب مشتقات را انكار نموده و برهان بر بساطت آنها اقامه نموده است . برهان او هم خالى از اشكال نيست . نگارنده در تعليقات بر شرح مشاعر ملا محمد جعفر لنگرودى ، بنحو تفصيل اين مسئله را تحقيق نموده است « 1 » . ما كلام مطالع و سيد شريف و ساير اعلام را در آنجا نقل نموده‌ايم . اين مسئله از مسائل مهمّ فن اصول از جهتى و فن منطق از جهت ديگر و فن فلسفه عالى از طريق ديگر است ، چون در صدق و حمل وجود بر نفس وجود و حقيقت حق تعالى اشكالى لازم مىآيد كه بايد از آن جواب داد . شيخ اشراق اصالت وجود را از راه لزوم تركيب در مداليل مشتقات باطل دانسته . مصنف اين متن ، تركيب عقلى را منافى با اتحاد خارجى نمىداند . بحث و تحصيل تمايز بين دو موجود يا به تمام ذات است ، مثل تمايز مقولات عرضيه از يكديگر ، يا تمايز بجزء ذات است ، مثل تمايز انسان از ساير انواع . تمايز گاهى بخارج از ذات است مثل تمايز بامور غريبهء خارج از ذات ، يعنى تمايز در افراد نوع واحد نظير تميز زيد و عمرو و بكر از يكديگر . شارح فصوص « مصنف علامه » ، تمايز بين افراد جوهر را بامور خارج از حقيقت جوهر و عوارض غريبه مىداند . افراد يك نوع واحد مثل انسان چون بين آنها عليت و معلوليت نيست ، ناچار مفهوم كلى كه بر آنها حمل مىشود ، نسبت بافراد در مقام صدق كلى متواطى خواهد بود و نه مشكك ، افراد عرضى جوهر در مصداق بودن جوهر متواطىاند و جوهر بنحو تساوى بر آنها حمل مىشود ، ناچار تمايز بامور غريبه و عوارض خارج از ذات خواهد بود .

--> ( 1 ) . رجوع شود به تعليقات مفصل نگارنده بر شرح مشاعر « 1383 ق ص 120 تا 130 » . اين مسئله بطور مفصل در كتب علماى اصول فقه مثل فصول و حاشيهء رئيس الاصوليين شيخ محمد تقى بر معالم و تقريرات شيخ اعظم انصارى و حواشى محقق اجلّ كمپانى و تقريرات نائينى و تقريرات آيت‌الله العظمى « خمينى » بحث شده است . ما تحقيق كامل اين مطلب را در حواشى خود بر مشاعر ذكر كرده‌ايم .